ઓક્સિડેશન આંક પદ્ધતિ દ્વારા રેડોક્સ પ્રક્રિયાને સંતુલિત કરવાની સમજૂતી આપો.
(N/A) ઓક્સિડેશન આંક પદ્ધતિને નીચેના પગલાંઓ દ્વારા સમજાવી શકાય છે:
પગલું-$1$: દરેક પ્રક્રિયક અને નીપજ માટે સાચું રાસાયણિક સૂત્ર લખો.
પગલું-$2$: પ્રક્રિયામાં રહેલા તમામ તત્વોને ઓક્સિડેશન આંક આપીને કયા પરમાણુઓના ઓક્સિડેશન આંકમાં ફેરફાર થાય છે તે ઓળખો.
પગલું-$3$: પ્રતિ પરમાણુ અને સમગ્ર અણુ અથવા આયન માટે ઓક્સિડેશન આંકમાં થતો વધારો કે ઘટાડો ગણો. જો આ વધારો અને ઘટાડો સમાન ન હોય,તો તેમને સમાન કરવા માટે યોગ્ય સહગુણકો વડે ગુણાકાર કરો.
પગલું-$4$: જો પ્રક્રિયા જલીય માધ્યમમાં થતી હોય,તો આયનોની સંડોવણી ધ્યાનમાં લો. બંને બાજુના કુલ આયનીય વીજભાર સમાન થાય તે રીતે યોગ્ય બાજુએ $H^{+}$ અથવા $OH^{-}$ આયનો ઉમેરો. એસિડિક દ્રાવણ માટે $H^{+}$ અને બેઝિક દ્રાવણ માટે $OH^{-}$ નો ઉપયોગ કરો.
પગલું-$5$: પ્રક્રિયકો અથવા નીપજોમાં પાણીના $(H_{2}O)$ અણુઓ ઉમેરીને હાઇડ્રોજન પરમાણુઓની સંખ્યા સંતુલિત કરો. અંતે,ઓક્સિજન પરમાણુઓની સંખ્યા તપાસો. જો બંને બાજુ ઓક્સિજન પરમાણુઓની સંખ્યા સમાન હોય,તો સમીકરણ સંતુલિત છે.
પગલું-$1$: દરેક પ્રક્રિયક અને નીપજ માટે સાચું રાસાયણિક સૂત્ર લખો.
પગલું-$2$: પ્રક્રિયામાં રહેલા તમામ તત્વોને ઓક્સિડેશન આંક આપીને કયા પરમાણુઓના ઓક્સિડેશન આંકમાં ફેરફાર થાય છે તે ઓળખો.
પગલું-$3$: પ્રતિ પરમાણુ અને સમગ્ર અણુ અથવા આયન માટે ઓક્સિડેશન આંકમાં થતો વધારો કે ઘટાડો ગણો. જો આ વધારો અને ઘટાડો સમાન ન હોય,તો તેમને સમાન કરવા માટે યોગ્ય સહગુણકો વડે ગુણાકાર કરો.
પગલું-$4$: જો પ્રક્રિયા જલીય માધ્યમમાં થતી હોય,તો આયનોની સંડોવણી ધ્યાનમાં લો. બંને બાજુના કુલ આયનીય વીજભાર સમાન થાય તે રીતે યોગ્ય બાજુએ $H^{+}$ અથવા $OH^{-}$ આયનો ઉમેરો. એસિડિક દ્રાવણ માટે $H^{+}$ અને બેઝિક દ્રાવણ માટે $OH^{-}$ નો ઉપયોગ કરો.
પગલું-$5$: પ્રક્રિયકો અથવા નીપજોમાં પાણીના $(H_{2}O)$ અણુઓ ઉમેરીને હાઇડ્રોજન પરમાણુઓની સંખ્યા સંતુલિત કરો. અંતે,ઓક્સિજન પરમાણુઓની સંખ્યા તપાસો. જો બંને બાજુ ઓક્સિજન પરમાણુઓની સંખ્યા સમાન હોય,તો સમીકરણ સંતુલિત છે.
Explore More
Similar Questions
આયનીય પ્રક્રિયા માટે: $XBrO_3^{-} + YCr^{+3} + ZH_2O \rightarrow pBr_2 + qHCrO_4^{-} + rH^{+}$
Easy
View Solutionઆયોનિક સમીકરણ $BiO_{3}^{-} + 6H^{+} + x e^{-} \longrightarrow Bi^{3+} + 3H_{2}O$ માં,$x$ નું મૂલ્ય કેટલું છે?
નીચેના સમીકરણો ધ્યાનમાં લો:
$2 Fe^{2+} + H_2O_2 \rightarrow x A + y B$
(બેઝિક માધ્યમમાં)
$2 MnO_4^{-} + 6 H^{+} + 5 H_2O_2 \rightarrow x' C + y' D + z' E$
(એસિડિક માધ્યમમાં)
અનુક્રમે નીપજો $A, B, C, D$ અને $E$ માટે તત્વયોગમિતિય સહગુણકો $x, y, x', y'$ અને $z'$ નો સરવાળો ............ છે.
$2 Fe^{2+} + H_2O_2 \rightarrow x A + y B$
(બેઝિક માધ્યમમાં)
$2 MnO_4^{-} + 6 H^{+} + 5 H_2O_2 \rightarrow x' C + y' D + z' E$
(એસિડિક માધ્યમમાં)
અનુક્રમે નીપજો $A, B, C, D$ અને $E$ માટે તત્વયોગમિતિય સહગુણકો $x, y, x', y'$ અને $z'$ નો સરવાળો ............ છે.
DifficultJEE MAIN 2020
View Solution$6 Fe_3O_4 + 2 MnO_4^- + H_2O \to 9 Fe_2O_3 + 2 MnO_2 + 2 OH^-$ ઉપરના સમીકરણમાં $Fe_3O_4$ નું તુલ્ય વજન ગણો.
આપેલ રાસાયણિક સમીકરણ માટે $A, B, C, D$ માંથી પ્રકાર નક્કી કરો:
$3Fe_{(s)} + 4H_2O_{(g)} \xrightarrow{\Delta} Fe_3O_{4(s)} + 4H_{2(g)}$
$3Fe_{(s)} + 4H_2O_{(g)} \xrightarrow{\Delta} Fe_3O_{4(s)} + 4H_{2(g)}$
Medium
View SolutionVedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo